Let op: Deze blogpost is geschreven naar aanleiding van een recent NOS-artikel over het gebruik van staalslakken. Voor mij was dit de aanleiding om dit onderwerp opnieuw onder de aandacht te brengen.
Wat zijn staalslakken?
Staalslakken zijn het steenachtige restproduct dat vrijkomt bij de productie van staal, onder andere bij Tata Steel. Ze bevatten zware metalen en worden in Nederland vaak ingezet als goedkoop bouwmateriaal bij bijvoorbeeld dijken en wegen. Omdat we in Nederland inzetten op een circulaire economie, wordt er alles aan gedaan om dergelijke restproducten niet als afval, maar als bouwstof te bestempelen.
Waarom is dit problematisch?
Onderzoek van het RIVM en de Inspectie Leefomgeving en Transport toont aan dat staalslakken schadelijke stoffen kunnen lekken zodra ze in contact komen met regen- of grondwater. Dit leidt tot milieuschade, zoals vissensterfte en het vrijkomen van zware metalen in ecosystemen. Het meest schrijnende: dit gebeurt zelfs in beschermde natuurgebieden, zoals de Oosterschelde – een Nationaal Park!
Mijn persoonlijke observatie als duiker
Als duiker zie ik de schade van dichtbij. Veel duikers hebben al jaren geleden geageerd tegen het gebruik van staalslakken in de Oosterschelde. Waar je vroeger kreeften, krabben en andere dieren tussen stenen en rotsen zag schuilen, zie je nu een grijze, dichte deken van giftig materiaal. De natuurlijke habitat is op veel plekken volledig verwoest. Kreeften – ooit iconisch voor de Oosterschelde – zijn tegenwoordig vrijwel onvindbaar op plekken waar voorheen tientallen exemplaren zaten.
Het probleem van uit het oog, uit het hart
De overheid heeft in mijn ogen te veel gekeken naar korte termijn besparingen. Als men tonnen staalslakken op de Hoge Veluwe zou hebben uitgestort, zou Nederland op zijn kop staan. Maar onder water? “Daar zie je het niet.” De duikgemeenschap is klein en vaak niet zichtbaar voor het grote publiek. Veel mensen weten niet hoe prachtig en levendig het Nederlandse onderwaterleven is. Hierdoor ontbreekt brede publieke verontwaardiging.
De rol van de overheid en ‘experts’
Het meest frustrerende is misschien nog wel de rol van de overheid en ingehuurde specialisten. De experts die ooit aangaven dat het gebruik van staalslakken in de Oosterschelde “geen probleem” was, zijn nu verbaasd dat de biodiversiteit afneemt. En de overheid? Die luistert eerder naar cijfers op papier dan naar de duikers die de gevolgen iedere week met eigen ogen zien.
Wat kun jij doen?
- Delen: Breng dit onderwerp onder de aandacht door deze blogpost te delen met je netwerk.
- Onderzoek: Lees het NOS-artikel dat aanleiding gaf tot deze post.
- Informeer jezelf: Leer meer over de impact van staalslakken en andere industriële reststoffen op de natuur.
- Steun de NOB: Neem contact op met de Nederlandse Onderwatersport Bond (NOB) en vraag hen om opnieuw te lobbyen bij de overheid.
- Heb je connecties of wil je zelf bijdragen? Laat het de NOB weten. Zij zijn de stem van duikend Nederland.
Tot slot
De natuur heeft het al moeilijk genoeg met de stikstofcrisis, klimaatverandering en plasticvervuiling. Het laatste wat ze nodig heeft, is het willens en wetens dumpen van giftig afval in een Nationaal Park. Ik blijf duiken in de Oosterschelde. Niet alleen omdat het mijn passie is, maar ook omdat ik wil blijven zien – en laten zien – wat er op het spel staat.
Stop de vervuiling. Bescherm onze onderwaternatuur.