Wie regelmatig op Bonaire duikt, is ze vast wel eens tegengekomen: lionfish. Mooi om te zien, zeker. Maar ook een van de grootste ecologische bedreigingen voor de koraalriffen in het Caribisch gebied. Jaren geleden kreeg ik een training van mensen van STINAPA om baby-lionfish te vangen. Dat ging toen nog met twee netten – een beetje zoals vlindernetten van vroeger. Inmiddels is de aanpak veel verfijnder, met de E.L.F. (Eradicate Lionfish) tool. Gelukkig zie ik ze de laatste jaren minder vaak dan voorheen, maar het probleem is zeker nog niet opgelost.
Een plaag met gevolgen
Lionfish horen hier van oorsprong niet thuis. Ze zijn uit Aziatische wateren komen overwaaien en hebben hier nauwelijks natuurlijke vijanden. Wat dat betekent? Ze vreten complete generaties jonge rifvissen op. Minder vissen betekent minder schoonmaakdiensten op het rif, minder biodiversiteit en uiteindelijk een slechter functionerend ecosysteem. Het koraal verliest daarmee zijn balans. En dat zie je.
Onder strenge voorwaarden helpen
Het mooie aan Bonaire is dat er, binnen duidelijke kaders, ruimte is voor duikers om te helpen. Lionfish mag je als duiker namelijk niet zomaar bejagen: je moet eerst een training gevolgd hebben én je mag alleen jagen onder begeleiding van een lokale gids. Die verplichting is er niet voor niets: het voorkomt schade aan het rif, zorgt ervoor dat er gecontroleerd gejaagd wordt en dat de juiste technieken worden toegepast. En dat is belangrijk, want jagen onder water vraagt nogal wat van je. Denk aan je drijfvermogen, je luchtverbruik (je duikt vaak dieper dan normaal) en je situational awareness. Schiet alleen als je zeker weet dat je raak schiet. Een gemiste poging zorgt ervoor dat de vis zich gaat verstoppen. En geloof me: ze leren snel.
Meer dan alleen schieten
Lionfish hunting is geen ‘onderwater cowboy spelen’. Het vraagt om rust, precisie en samenwerking. Je moet weten wat er om je heen gebeurt, goed kunnen anticiperen, en jezelf onder controle hebben. Niet alleen voor je eigen veiligheid, maar ook omdat het effect van jouw gedrag direct merkbaar is. Het is echt een voorbeeld van hoe duikvaardigheden en natuurbeheer samenkomen.
Wat ik andere duikers zou meegeven
Als je de kans krijgt om een training te volgen: doen. Je helpt niet alleen het rif, maar ontwikkelt ook jezelf als duiker. Het is een specialty die techniek, ecologisch bewustzijn en verantwoordelijkheid combineert. En het is een goede manier om als duiker iets terug te doen voor de plek waar je van geniet. Zelf geef ik de specialty regelmatig bij Reef Divers Bonaire, maar je kunt hem bij veel TDI/SDI-scholen op het eiland volgen.
Ik ben geen voorstander van jagen onder water als recreatie. Maar dit is anders. Dit is duiken met een missie.